Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest procesem sformalizowanym, regulowanym przez ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Procedura obejmuje kilkanaście etapów, z których część ma charakter obligatoryjny i nie może zostać pominięta pod rygorem nieważności planu.
Etap 1 — Uchwała o przystąpieniu do sporządzania planu
Procedurę inicjuje uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu. Uchwała określa granice obszaru objętego planem oraz przedmiot planu. Po jej podjęciu wójt (burmistrz lub prezydent miasta) ogłasza informację o przystąpieniu do sporządzania planu w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, wyznaczając termin składania wniosków.
Etap 2 — Zbieranie wniosków
Każdy może złożyć wniosek dotyczący treści planu w wyznaczonym terminie (nie krótszym niż 21 dni od ogłoszenia). Wnioski mogą dotyczyć przeznaczenia konkretnych działek, przebiegu dróg lub ustaleń w zakresie ochrony środowiska. Złożenie wniosku nie jest równoznaczne z jego uwzględnieniem — wójt rozpatruje je według własnego uznania w granicach prawa.
Etap 3 — Sporządzenie projektu planu
Projekt miejscowego planu sporządza uprawniony urbanista. Dokument jest następnie opiniowany i uzgadniany przez szereg organów i instytucji, m.in.:
- zarząd województwa,
- regionalnego dyrektora ochrony środowiska,
- właściwe organy wojskowe i ochrony granic (dla obszarów przy granicach i terenach zamkniętych),
- zarządców infrastruktury technicznej,
- organy właściwe w sprawach ochrony zabytków, jeśli obszar obejmuje dobra kultury.
Etap uzgodnień może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy — zależy od złożoności terenu i liczby organów uzgadniających.
Etap 4 — Wyłożenie do publicznego wglądu
Po uzyskaniu wymaganych opinii i uzgodnień wójt wyłoża projekt planu do publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni. Wyłożenie obejmuje zarówno część tekstową, jak i rysunek planu. W czasie wyłożenia organ organizuje co najmniej jedną dyskusję publiczną na temat przyjętych rozwiązań.
- Każdy ma prawo wziąć udział w dyskusji publicznej podczas wyłożenia.
- W terminie nie krótszym niż 14 dni od zakończenia wyłożenia można wnosić uwagi do projektu planu.
- Uwagi składa się na piśmie lub drogą elektroniczną do wójta.
- Nieuwzględnienie uwagi wymaga uzasadnienia przez wójta.
Etap 5 — Rozpatrzenie uwag i uchwalenie planu
Po upływie terminu składania uwag wójt sporządza listę uwag i wskazuje, które zostały uwzględnione, a które odrzucone. Jeśli w wyniku uwzględnienia uwag wprowadzono istotne zmiany w projekcie, konieczne jest ponowne wyłożenie zmienionego fragmentu do publicznego wglądu.
Rada gminy uchwala plan zwykłą większością głosów. Uchwalony plan przekazywany jest do ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa.
Etap 6 — Ogłoszenie i wejście w życie
Plan wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa. Od tej daty jest wiążącym aktem prawa miejscowego. Każdy zainteresowany może zapoznać się z jego treścią w urzędzie gminy, BIP oraz — od wejścia w życie przepisów o e-planowaniu — w Rejestrze Urbanistycznym.
Czas trwania procedury
Ustawa nie określa maksymalnego czasu trwania całej procedury planistycznej. W praktyce, w zależności od złożoności obszaru, skali uzgodnień i liczby wniesionych uwag, sporządzenie nowego MPZP trwa od kilkunastu miesięcy do kilku lat.
Skarga na plan do sądu administracyjnego
Uchwalony MPZP może być zaskarżony do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez osoby, które kwestionują jego zgodność z prawem. Skargę można wnieść w terminie 30 dni od dnia jego ogłoszenia w dzienniku urzędowym. Podstawą skargi mogą być naruszenia procedury planistycznej lub sprzeczność planu z przepisami prawa materialnego, w tym z SUiKZP gminy.
Stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie MPZP przez sąd administracyjny powoduje, że na obszarze tym ponownie obowiązuje stan „bez planu" — inwestorzy muszą wówczas ubiegać się o decyzję WZ.